Kısa cevap: Depremde bir evi güvenli yapan şey tek bir malzeme adı değildir. Kütle, süneklik, arsaya özel statik hesap, zemin etüdü ve temele ankraj birlikte bakılır. Bunların biri eksikse “depreme dayanıklı” cümlesi yarım kalır.
Hafif bir yapı, depremde daha küçük kuvvete maruz kalır. Bu bir avantajdır. Avantaj, hesabın ve montajın yerine geçmez. Aşağıdaki beş kriter, üreticiye sorulacak listenin özetidir.
1. Kütle
Deprem sırasında yer sarsılır ve bina bu hareketi takip etmeye zorlanır. Binaya etki eden yatay kuvvet, kabaca binanın kütlesiyle orantılıdır. Aynı büyüklükteki iki evden biri daha hafifse, taşıması gereken yük de o oranda azalır. Hafif çelik ve prefabrik evler bu yüzden betonarmeye göre avantajlıdır. Hafiflik tek başına yeterli değildir.
2. Süneklik
Çelik, kopmadan önce eğilip enerji sönümleyebilir. Vidalı birleşimlerle kurulan sık aralıklı dikmeler, yükü tek bir kolona değil duvar boyunca dağıtır. Kötü birleştirilmiş bir çelik ev, iyi hesaplanmış bir betonarmeden güvenli sayılmaz. Birleşimin tipi projede görünür olmalıdır.
3. Arsaya özel statik proje
Deprem dayanımı bir şiddet rakamıyla yazılmaz. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018), o noktadaki tasarım yer ivmesini ve zemin sınıfını hesaba katar. Preneva hafif çelik evlerinde profil kesitleri ve ankraj noktaları Eurocode EN 1993 esaslarına göre, arsanın deprem verisine göre belirlenir. “9 şiddetine dayanır” gibi tek cümlelik vaat, bu hesabın yerini tutmaz.
Prefabrik sistemde standart tek katlı planlar için önceden yapılmış tip hesap kullanılabilir. İki katlı, geniş açıklıklı veya yüksek tehlikeli bir arsada her ev için ayrı statik proje gerekir. Ayrım Prefabrik Ev Depreme Dayanıklı mı? yazısındadır.
4. Zemin
Ev seçmeden önce arsanın riski bilinmelidir. AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası’nda koordinat girilerek tasarım yer ivmesi görülebilir. TBDY 2018 zeminleri ZA’dan ZF’ye kadar sınıflandırır. Gevşek, dolgu veya yüksek su seviyeli zemin sarsıntıyı büyütür. Evin ağırlığı ne olursa olsun etütsüz temel risklidir. İmar durumu, aktif fay zonuna çok yakın parsellerde yapılaşmayı kısıtlayabilir; bu bilgi belediyeden alınır.
5. Ankraj ve evin içi
İskelet temele ankrajlanır. Ankraj tipi ve aralığı projede gösterilmelidir. İskelet hasarsız kalsa bile devrilen dolap, düşen raf ve kırılan cam yaralanmaya yol açar. Yüksek dolaplar alçı levhaya değil, çelik dikmelere sabitlenir. Doğalgaz ve su bağlantısı esnek hortumla istenir. Baca, proje aşamasında çizilir; sonradan açılan delik depremde ilk ayrılan parçadır.
Kocaeli ve Sakarya’da teslim edilen 202 m² ve 161 m² iki katlı evler, her biri arsaya özel statik projeyle üretildi. Çelik sınıfı Preneva’da S280–S350, et kalınlığı 0,8–1,5 mm’dir. Belgeler Belgelerimiz sayfasında, kesit Teknik Detaylar sayfasındadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hafif ev her zaman daha mı güvenli?
Aynı mühendislik kalitesinde, daha hafif ev depremde daha az kuvvete maruz kalır. Hesapsız veya kötü ankrajlı bir hafif ev, iyi yapılmış bir betonarmeden güvenli değildir.
Deprem dayanımı şiddet rakamıyla yazılır mı?
Yazılmaz. Yapı, TBDY 2018’e göre o noktadaki tasarım yer ivmesi ve zemin sınıfı dikkate alınarak hesaplanır.
Zemin etüdü şart mı?
Evet. Zemin sınıfı sarsıntıyı büyütür. Etüt olmadan dökülen temel, üstteki sistem ne olursa olsun risklidir.
